Cobot vs Industriële Robot: De Ultieme Keuzegids voor MKB [2025]
Cobot of traditionele robot? De juiste keuze hangt af van je specifieke situatie. Deze complete gids helpt je de beste beslissing te nemen met een objectieve vergelijking, beslisboom, en praktijkvoorbeelden uit Nederlandse productiebedrijven.
Inhoudsopgave
1. Fundamentele Verschillen Uitgelegd
De termen "cobot" en "robot" worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zijn fundamentele verschillen die bepalen welke technologie geschikt is voor jouw situatie.
Collaborative Robot (Cobot)
Een collaboratieve robot is ontworpen om veilig samen te werken met mensen in een gedeelde werkruimte, zonder fysieke afscherming.
Kerneigenschappen:
- • Kracht- en snelheidsbeperking
- • Ingebouwde veiligheidssensoren
- • Intuïtieve programmering (hand-guiding)
- • Compacte, lichtgewicht constructie
- • Flexibele inzet en herplaatsing
Typische Toepassingen:
- • Machine belading
- • Pick & place
- • Assemblage
- • Verpakken
- • Kwaliteitsinspectie
Industriële Robot
Een industriële robot is ontworpen voor maximale snelheid, precisie en payload in een afgeschermde cel, gescheiden van menselijke werknemers.
Kerneigenschappen:
- • Hoge snelheid en precisie
- • Grote payloads (tot 2000+ kg)
- • Groot werkbereik
- • 24/7 onbemande productie
- • Robuuste constructie
Typische Toepassingen:
- • Lassen (spot, MIG, TIG)
- • Palletiseren
- • Spuiten en coaten
- • Zware handling
- • High-speed assembly
Het Kernverschil in Één Beeld
Cobot
Mens en robot werken samen in dezelfde ruimte. De robot past zich aan de mens aan.
Industriële Robot
Robot werkt autonoom in een afgeschermde cel. De omgeving past zich aan de robot aan.
2. Complete Vergelijkingstabel: Cobot vs Robot
Een objectieve vergelijking op alle relevante criteria helpt je de juiste keuze te maken.
| Criterium | Cobot | Industriële Robot |
|---|---|---|
| Payload | 3-25 kg (meest 5-16 kg) | 5-2300 kg |
| Snelheid | Max 1-1,5 m/s (veiligheidsbeperkt) | Tot 10+ m/s |
| Herhaalbaarheid | ±0.02-0.1 mm | ±0.01-0.05 mm |
| Bereik | 500-1850 mm | 500-4700 mm |
| Veiligheid | Inherent veilig (ISO/TS 15066) | Afscherming vereist |
| Installatie | Dagen tot weken | Weken tot maanden |
| Programmering | Hand-guiding, visueel, laagdrempelig | Tekstueel, specialistische kennis |
| Flexibiliteit | Hoog - snel te herplaatsen | Laag - vaste opstelling |
| Investering (robot) | €25.000-€65.000 | €30.000-€150.000+ |
| Totale cel kosten | €35.000-€85.000 | €75.000-€300.000+ |
| Vloeroppervlak | Klein (geen afscherming) | Groot (incl. afscherming) |
| Levensduur | 10-15 jaar | 15-25 jaar |
Belangrijke Nuance
De grenzen vervagen: moderne cobots worden krachtiger (tot 25 kg payload) terwijl industriële robots vaker met collaboratieve modi worden uitgerust. Toch blijft het primaire ontwerpprincipe (samenwerking vs. snelheid) het belangrijkste onderscheid.
3. Wanneer Kies je een Cobot?
Cobots zijn ideaal voor specifieke scenario's. Hier zijn de situaties waarin een cobot de beste keuze is.
Beperkte Ruimte
Je hebt geen ruimte voor een afgeschermde robotcel. Cobots kunnen direct naast bestaande werkplekken worden geplaatst.
Mens-Robot Samenwerking
Het proces vereist dat mens en robot samenwerken: de robot doet het zware/repetitieve werk, de mens doet de fijne afwerking of kwaliteitscontrole.
Hoge Productmix / Lage Volumes
Je produceert veel verschillende producten in kleine series. Cobots zijn snel om te programmeren en her te plaatsen voor nieuwe taken.
Beperkt Budget / Eerste Automatisering
Je wilt starten met automatisering zonder grote investering. Cobots hebben lagere totale kosten en een snellere ROI.
Geen In-House Robot Expertise
Je hebt geen gespecialiseerde robotprogrammeurs in dienst. Cobots kunnen door operators worden geprogrammeerd na een korte training.
Lichte Producten (<16 kg)
Je werkt met producten onder de 16 kg. Dit dekt de meeste assemblage-, verpakkings- en inspectieworkflow.
Top 5 Cobot-Toepassingen in MKB
4. Wanneer Kies je een Industriële Robot?
Industriële robots zijn onverslaanbaar in specifieke toepassingen. Kies een traditionele robot wanneer:
Hoge Cyclustijden / Snelheid
Je hebt cyclustijden onder de 3-5 seconden nodig. Industriële robots zijn 3-5x sneller dan cobots dankzij onbeperkte snelheid.
Zware Lasten (>25 kg)
Je werkt met producten boven 25 kg. Industriële robots zijn beschikbaar tot 2300 kg payload voor zware handling en palletiseren.
Lassen, Spuiten, Gevaarlijke Omgevingen
Het proces is inherent gevaarlijk (spatten, dampen, hitte). Industriële robots in afgesloten cellen zijn de enige optie voor lassen en spuiten.
Hoge Volumes / Constante Productie
Je produceert hoge volumes van hetzelfde product. De hogere investering wordt terugverdiend door maximale output en 24/7 beschikbaarheid.
Extreme Precisie (<0.02mm)
Je hebt herhaalbaarheid onder 0.02mm nodig. Industriële robots bieden ±0.01mm herhaalbaarheid voor precisie-assemblage.
Groot Werkbereik (>1.8m)
Je moet een groot werkgebied bedienen. Industriële robots zijn beschikbaar met bereik tot 4.7 meter voor grote werkstukken of palletiseren.
Top 5 Industriële Robot Toepassingen
5. Beslisboom: 7 Vragen voor de Juiste Keuze
Beantwoord deze 7 vragen om te bepalen welk type robot het beste past bij jouw situatie.
Wat is het gewicht van je producten?
→ Cobot mogelijk
→ Industriële robot
Wat is je gewenste cyclustijd?
→ Cobot geschikt
→ Industriële robot
Moet de robot samenwerken met mensen?
→ Cobot vereist
→ Beide mogelijk
Is het proces gevaarlijk (lassen, spuiten)?
→ Cobot mogelijk
→ Industriële robot + cel
Heb je ruimte voor een afgeschermde cel?
→ Cobot voorkeur
→ Beide mogelijk
Hoe vaak wissel je van product/taak?
→ Cobot (flexibiliteit)
→ Beide mogelijk
Wat is je budget (inclusief integratie)?
→ Cobot realistischer
→ Industriële robot mogelijk
Snelle Score
Tel je antwoorden: Meer antwoorden links (groen) = Cobot. Meer antwoorden rechts (blauw) = Industriële robot.
Let op: Vraag 3 (samenwerking) en 4 (gevaarlijk proces) zijn vaak doorslaggevend en kunnen andere factoren overschrijven.
6. TCO Kostenvergelijking (Total Cost of Ownership)
De aanschafprijs is slechts een deel van het verhaal. Hier is een realistische vergelijking van de totale kosten over 5 jaar.
| Kostenpost | Cobot | Industriële Robot |
|---|---|---|
| Robot + controller | €35.000 | €55.000 |
| Gripper/tooling | €8.000 | €12.000 |
| Veiligheidsafscherming | €0-2.000 | €15.000 |
| Integratie & engineering | €15.000 | €35.000 |
| Installatie & commissioning | €5.000 | €12.000 |
| Training | €2.000 | €6.000 |
| Initiële Investering | €65.000 | €135.000 |
| Onderhoud (5 jaar) | €8.000 | €15.000 |
| Energie (5 jaar) | €3.000 | €8.000 |
| Herprogrammering (5 jaar) | €2.000 | €12.000 |
| TCO 5 Jaar | €78.000 | €170.000 |
Cobot Kostenvoordelen
- Geen of minimale afscherming nodig
- Snellere installatie (dagen vs. weken)
- Herprogrammering door eigen personeel
- Lager energieverbruik
Industriële Robot Waardepropositie
- Hogere output = lagere cost-per-part
- Langere levensduur (20+ jaar)
- Betere ROI bij hoge volumes
- 24/7 onbemande productie mogelijk
ROI Break-Even Analyse
Bij een besparing van €50/uur door automatisering: een cobot van €65K verdient zich terug in 1.300 uur (~8 maanden bij 1 shift). Een industriële robot van €135K heeft 2.700 uur (~17 maanden) nodig. Maar: als de robot 2x zo snel is, wordt de terugverdientijd weer gelijk.
7. Case Studies: MKB-Bedrijven en Hun Keuze
Koos voor: Cobot
Metaalbewerking Janssen BV - CNC Machine Belading
Situatie:
- • 2 CNC draaibanken, wisselende producten
- • Onderdelen 0,5-8 kg
- • Operator deed ook kwaliteitscontrole
- • Beperkte vloerruimte
Oplossing:
- • Universal Robots UR10e cobot
- • Mobiele opstelling op wielen
- • Investering: €58.000 totaal
- • ROI: 11 maanden
"De cobot bedient nu beide machines terwijl onze operator zich focust op kwaliteit en programmeren. We schakelen makkelijk tussen producten - dat was cruciaal voor ons."
Koos voor: Industriële Robot
Palletisering Plus - Logistiek & Verpakking
Situatie:
- • 3.000 dozen/dag palletiseren
- • Dozen 5-25 kg
- • Vaste productlijn, weinig variatie
- • Ruimte beschikbaar voor cel
Oplossing:
- • KUKA KR 60 palletiseerrobot
- • Afgeschermde cel met lichtschermen
- • Investering: €145.000 totaal
- • ROI: 14 maanden
"Een cobot was te langzaam voor onze volumes. De industriële robot doet 12 dozen per minuut, een cobot maximaal 5. Het prijsverschil verdient zich snel terug bij onze volumes."
Koos voor: Beide
TechAssembly Nederland - Elektronicaproductie
Cobot toepassing:
- • Schroefassemblage op werkbank
- • Operator voert componenten aan
- • Veel productvariaties
- • DOBOT CR5 - €42.000
Robot toepassing:
- • High-speed SMD pick & place
- • 20.000+ plaatsingen/uur
- • Volledig geautomatiseerde lijn
- • FANUC LR Mate - €95.000
"De juiste tool voor de juiste job. Cobots waar flexibiliteit telt, industriële robots waar snelheid cruciaal is. Samen verhoogden we onze output met 65%."
8. De Toekomst: Convergentie van Cobot en Robot
De grenzen tussen cobots en industriële robots vervagen snel. Hier zijn de trends die de komende jaren de markt zullen bepalen.
Industriële Robots met Collaborative Modes
FANUC CRX, ABB GoFa, KUKA LBR series: traditionele robotfabrikanten lanceren cobots met hogere payloads en snelheden dan typische cobots, maar met collaboratieve veiligheidsmodi.
Cobots met Industriële Prestaties
Universal Robots UR20 en UR30 (tot 30 kg payload), Techman TM25 series: cobots worden steeds krachtiger zonder de gebruiksvriendelijkheid op te offeren.
Slimme Veiligheidssystemen
3D-visiesystemen en AI-gebaseerde safety zones maken het mogelijk om industriële robots veilig zonder hekwerk te laten opereren - op volle snelheid als er niemand in de buurt is, vertraagd bij menselijke aanwezigheid.
Robots-as-a-Service (RaaS)
Lease- en abonnementsmodellen maken beide typen robots toegankelijker. Betaal per geproduceerd product of per uur, zonder grote initiële investering.
Advies voor 2025-2027
Kies vandaag op basis van je huidige needs, niet op basis van toekomstige productfeatures. Zowel cobots als industriële robots hebben bewezen technologie met jarenlange support. De "perfecte hybride" robot bestaat nog niet - en als die komt, kun je upgraden.
Veelgestelde Vragen
Kan een cobot net zo snel zijn als een industriële robot?
Nee, niet in collaboratieve modus. Cobots zijn beperkt tot ~1,5 m/s arm snelheid vanwege ISO/TS 15066 veiligheidsstandaarden. Industriële robots halen 10+ m/s. Sommige cobots hebben een 'industriële modus' achter afscherming, maar dan verlies je het cobot-voordeel.
Hebben cobots echt geen afscherming nodig?
Niet altijd, maar vaak wel aanvullende veiligheidsmaatregelen. Een risicoanalyse bepaalt wat nodig is: soms volstaat een cobot, soms zijn extra sensoren of lichte hekken nodig. Het hangt af van de gripper, het product, en de snelheid waarmee gewerkt wordt.
Welke merken zijn het populairst voor cobots vs. robots?
Cobots: Universal Robots domineert (~50% marktaandeel), gevolgd door FANUC CRX, Techman, DOBOT, en ABB GoFa. Industriële robots: FANUC, KUKA, ABB, en Yaskawa zijn de Big 4 met decennia ervaring en wereldwijde support.
Kan ik een cobot later upgraden naar een industriële robot?
Niet direct - het zijn verschillende machines. Maar je cobot-investering is niet verloren: de cobot kan naar een andere taak verplaatst worden terwijl je een industriële robot installeert voor de high-volume taak. Dit is een veelgebruikt groeipad.
Wat als ik twijfel tussen beide?
Begin met de toepassing die de duidelijkste ROI heeft. Vaak is dat een cobot voor een eerste automatisering vanwege lagere kosten en risico. Na succesvolle implementatie heb je ervaring om te bepalen of industriële robots nodig zijn voor andere toepassingen.
Hoe zit het met programmering - moet ik een expert inhuren?
Voor cobots: nee, de meeste operators kunnen na 1-2 dagen training eenvoudige programma's maken. Voor industriële robots: ja, initiële programmering vereist specialistische kennis, al wordt dit ook makkelijker met grafische interfaces.
Conclusie: De Juiste Robot voor Jouw Productie
Er is geen universeel "beste" keuze tussen cobot en industriële robot. De beste robot is degene die aansluit bij jouw specifieke situatie: payload, snelheid, flexibiliteit, budget, en ruimte. Voor veel MKB-bedrijven is een cobot de ideale eerste stap in automatisering, terwijl industriële robots onverslaanbaar blijven voor high-volume, high-speed toepassingen.
Kies Cobot als...
- • Flexibiliteit belangrijk is
- • Mens-robot samenwerking nodig is
- • Budget <€80K beschikbaar is
- • Producten <16 kg wegen
Kies Industriële Robot als...
- • Maximale snelheid vereist is
- • Producten >25 kg wegen
- • Hoge volumes gedraaid worden
- • Proces gevaarlijk is (lassen/spuiten)
Rob Derks
Cobot & Automatisering Specialist | Proces360
Rob heeft 50+ cobot- en robotimplementaties begeleid bij MKB-productiebedrijven. Hij helpt bedrijven de juiste automatiseringsoplossing te kiezen op basis van hun specifieke situatie, niet op basis van hype of verkooppraatjes.
Hulp nodig bij het kiezen tussen cobot en robot?
Plan een vrijblijvende automatiseringsscan. We analyseren je situatie en geven onafhankelijk advies over de beste oplossing voor jouw productie.